ΑΝΤΙ ΜΝΗΜΟΣΥΝΟΥ
(Δελτίο Τύπου)

Συμπληρώνονται αυτές τις μέρες (30 Αυγούστου), τριάντα έξη χρόνια από το θάνατο του Μιχαήλ Κάσιαλου, του ναϊφ ζωγράφου από την κατεχόμενη Ασσια, που πρώτος έβαλε την Κύπρο στο διεθνή χάρτη της ναϊφ τέχνης.

Ο Κάσιαλος άφησε την τελευταία του πνοή στις 30-8-1974, σε ηλικία 89 χρονών, στο Ιδρυμα "Απόστολος Παύλος" της Λάρνακας και τάφηκε την επομένη στο κοιμητήριο του Αγίου Γεωργίου Λάρνακας.

Από τη βιογραφία του ("Κκάσιαλος" του Γιάννη Νίκα, Λευκωσία 1983) δανειζόμαστε τα εξής ενδιαφέροντα:

"Όπως είναι γνωστό ο Κκάσιαλος τραυματίστηκε σοβαρά μετά την κατάληψη του χωριού μας από τους Τούρκους στις 18 Αυγούστου 1974 και αφού έμεινε εγκλωβισμένος χωρίς καμιά περίθαλψη ως τις 24 Αυγούστου μεταφέρθηκε την ίδια μέρα μαζί με άλλους χωριανούς του στη Λάρνακα και οδηγήθηκε αμέσως ημιαναίσθητος στο νοσοκομείο της πόλης όπου και έτυχε περίθαλψης. Επειδή το νοσοκομείο ήταν υπερπλήρες λόγω του πολέμου, στάληκε στο Ίδρυμα Απόστολος Παύλος απ' όπου κατά την 28/8/1974 έδωσε και την πιο κάτω ιστορική κατάθεση:

"Ημουν κάτοικος Ασσιας μαζί με τη γυναίκα μου Ειρήνη. Την 14ην Αυγούστου 1974 όταν τα Τουρκικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Άσσια εγώ με την γυναίκα μου δε φύγαμε από το χωριό και μείναμε στην Άσσια. Μέχρι τις 16/8/74 δε μας πείραξαν οι Τούρκοι, οπότε την ημέρα αυτή ήρθαν δυο - τρεις Τούρκοι σπίτι μας και μας απείλησαν. Δε μας πείραξαν όμως κι έφυγαν. Μετά, κατά το απόγευμα, επέρασεν ακόμα μια περίπολος· ήρθαν στο σπίτι μας και με απείλησαν λέγοντάς μου να τους δώσω χρήματα. Εγώ είχα μερικά χρήματα, που έκτιζα μια εκκλησιά στο χωριό και τους τα έδωσα. Αλλά αυτοί ήλθαν και άλλες φορές μέχρι τις 18 Αυγούστου και ζητούσαν επιμόνως και άλλα χρήματα. Με απειλές επειδή εγώ δεν είχα άλλα να τους δώσω, με χτύπησαν με τον υποκόπανο του όπλου τους στον ώμο και στα πόδια και μου έσπασαν τα πόδια. Έμεινα αβοήθητος μέσα στο χωριό μέχρι τις 24/8/1974, που με έφεραν μέχρι την Πύλα και μας απέλυσαν. Τώρα βρίσκομαι στο γηροκομείο του Αγίου Παύλου όπου μου περιποιούνται τα τραύματα."

Ο γιος του καλλιτέχνη Χρίστος Μ. Κκάσιαλος μου ανέφερε τα πιο κάτω για τις τελευταίες μέρες που έζησε μαζί του στο χωρίο μας:

"Όταν ήρθαν οι Τούρκοι στο χωριό μας, εγώ κλείστηκα στο σπίτι μου που ήταν δίπλα από το σπίτι που έμεναν οι γονείς μου. ' Ακουα τους Τούρκους που έρχονταν στο σπίτι του πατέρα μου και του ζητούσαν χρήματα. Την μέρα που τον χτύπησαν τους άκουσα που συζητούσαν μαζί του. Η συζήτηση γινόταν στα ελληνικά και τα τουρκικά, τα οποία ο πατέρας μου μιλούσε πολύ καλά. Η απαίτηση των Τούρκων ήταν να τους δώσει και άλλα χρήματα. Τους έδωσε όσα είχε και αυτοί επέμεναν και για άλλα. Φώναξαν κι εμένα και μου πήραν πέντε λίρες που είχα στη τσέπη μου. Αφού ο γέρος δεν είχε άλλα να τους δώσει έρριξαν μερικούς πυροβολισμούς και τον χτύπησαν με τα όπλα τους με αποτέλεσμα να του σπάσουν τα πόδια. Ο γέρος έμεινε πεσμένος στη γη και βογγούσε από τους πόνους. Μόλις έφυγαν οι Τούρκοι, ήρθαν κοντά μας ο γείτονάς μας Δαυϊδ Λεοντίου μαζί με τη γυναίκα του Ελένη και αφού τον πήραμε "σκαμνί" τον μεταφέραμε στο σπίτι του όπου και τον βάλαμε υα ξαπλώσει. ' Όταν ακούσαμε ότι θα μας έφευγαν από το χωριό, τον βάλαμε πάνω σε ένα αμαξάκι που κουβαλούσε η μάνα μου νερό και τον μετάφερα στο σπίτι του Δημήτρη Θεοδούλου, όπου έμεναν και άλλοι γέροι και γυναίκες. Δυσκολεύτηκα πολύ να τον μεταφέρω γιατί οι δρόμοι ήταν γεμάτοι με διάφορα αντικείμενα. Στύλλοι της ηλεκτρικής, αυτοκίνητα λυωμένα από τα τανκς των Τούρκων, χαλάσματα, κ.α. εμπόδιζαν το αμαξάκι να προχωρά, με αποτέλεσμα να τραντάζεται ο γέρος και να μου λέει κάθε λίγο: "Σιγά Χρίστο και πονώ".
Πριν φύγουμε από το σπίτι, με έστειλε να κλείσω τις πόρτες της εκκλησίας. Τα κλειδιά του τα πήραν οι Τούρκοι και άνοιξαν την εκκλησία και λήστεψαν τα χρήματα που υπήρχαν στο ταμείο της. Τα βρήκα πεταμένα στην είσοδο της, όπως και ανθρώπινα περιττώματα που άφησαν οι Τούρκοι. Μετά μου έδωσε τα κλειδιά του σπιτιού και μου είπε: "Άκουσε Χρίστο αν με φύγουν από το χωριό και μείνεις εσύ να φυλάξεις τους πίνακες μέσα στο ερμάρι. (Στο σπίτι ο πατέρας μου είχε πολλούς πίνακες). Αν φύγεις κι εσύ, να προσπαθήσεις, αν μπορέσεις, να πάρεις μαζί σου όσους μπορείς και αν δε συναντηθούμε να τους παραδώσεις στον κ. Διαμαντή στη Λευκωσία. Δυστυχώς οι Τούρκοι δε μας επέτρεψαν να φέρουμε τίποτε μαζί μας στις ελεύθερες περιοχές και έτσι οι πίνακες έμειναν όλοι στην κατεχόμενη Άσσια".

Ο Λαογραφικός και Πολιτιστικός Ομιλος ΕΘΝΙΚΟΥ Ασσιας "Μιχαήλ Κάσιαλος", θέλοντας να τιμήσει το άξιον τέκνο της Ασσιας, διοργανώνει τον προσεχή Νοέμβριο (13-11-2010), με αφορμή την συμπλήρωση 125 χρόνων από τη γέννηση του και με την επιχορήγηση των Πολιτιστικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας, επιστημονική ημερίδα με θέμα "Ο Μιχαήλ Κάσιαλος και η ναϊφ Τέχνη". Στην ημερίδα έχουν αποδεχτεί πρόσκληση για να καταθέσουν επιστημονικές εισηγήσεις, καταξιωμένοι κύπριοι και ελλαδίτες ειδικοί επιστήμονες.

Το βράδυ της ίδιας ημέρας, ο Ομιλος διοργανώνει μουσικοχορευτικό δρώμενο εμπνευσμένο από το καλλιτεχνικό έργο του Κάσιαλου (περισσότερες λεπτομέρειες για όσους ενδιαφέρονται, θα δωθούν σύντομα δια του Τύπου, καθώς και στο τηλ. 99619615).

Ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει.